Mil Akımı kaynaklı Rulman Hasar ve Engellemenin yolu

Firmalar, rekabet edebilmek için maliyetlerini düşürmek zorundadır. Maliyet düşürme politikasında en çok başvurulan yol enerji tasarrufudur. Bu nedenle işletmelerde yaygın olarak frekans konvertörü (VFD) kullanılmaya başlanmıştır. Modern AC motorlarda, VFD kullanılmaya başlandığından beri, rulman hasarları arasına, yeni ve çok yaygın olmaya başlayan bir arıza daha eklenmiştir. (fluting) Mil akımının pik voltajına ve sıklığına göre rulmanlara, 1 hafta ile 2 yıl arasında sürekli oluşan elektrik deşarzlarından dolayı hasar verdiği görülüyor.

Yeni nesil sürücülü (VFD’s) sistemlerdeki ani frekans değişiklikleri, mil akımı(rulman akımı) denen ve rulmanlar üzerinden geçen yüksek frekanslı elektrik akım darbeleri üretir. Bu elektrik deşarj akımlarının yarattığı darbe enerjisi,  rulman bilyesi ve rulman iç bileziğinden geçerek yağ film tabakasına ilerler. Bu elektriksel deşarj işlemi EDM olarak bilinir. Tek bir akım darbesinin (EDM) etkisi önemsizdir. Fakat ufacık bir EDM çukuru dahi, daha fazla EDM meydan getirir ve tipik EDM çukuru (fluting) biçiminde devam eden bir hasar ile karşı karşıya kalırsınız. Yeni nesil AC sürücülerinin frekansları çok yüksek olup, çok sayıdaki elektrik deşarjları nedeni ile kısa sürede rulmanlarda bu hasarların oluştuğu tespit edilmiştir. Bu sorun frekans konvertörlü motorların dışında OG (Orta Gerilim) ile çalışan motorlarda da karşımıza çıkmaktadır.

Sonuç olarak, rulman kullanıma başlanılmasından belli bir süre sonra değiştirmeye ihtiyaç duyulduğu gözlemlenmektedir. Burada bakımcı arkadaşların frekans konvertörlü motorların rulmanını değiştirdiğinde, çıkan rulmanı kesip incelemelerini tavsiye ediyoruz. Mil akımlarının rulmanlara verdiği hasarı bariz olarak göreceklerdir.

Mil akimi01wb

Mil Akımının rulman üzerinde oluşturduğu hasar

Mil akimi02

Mil Akımını Nasıl Tespit Edebiliriz?

Piyasada değişik ölçüm aletleri olmasına karşın biz, mil akımını ölçme işleminde kullanılan ve alternatiflerine göre fiyatı düşük olan olan SKF TKED-1’ yi tercih ettik.  Bu alet manyetik alan mantığı ile çalıştığından sadece atlama adetini sayıyor, pik voltajını göstermiyor. Motora cihazla bakıp atlama saydığını gördüğümüzde, planlı bir bakımda rulman kesilip rulman dış bileziği ile iç bileziğine bakıyoruz.

Mil akimi03

Mil Akımı ve Zararlarını Nasıl Önleyebiliriz?

Mil akımını engellemenin birçok yolu vardır. Bunlardan hem ekonomik hem de uzun ömürlü olanı ise mil topraklama fırçasıdır. Yaptığımız araştırmalar sonucunda, mil akımı sorunu ile karşılaşınca Koyuncu Sanayii Fırçaları Ltd. Şti.’ nden Makine Müh. Burak Koyuncu ile görüşüp, konu üzerinde  çalışmaya başladık. Çalışmalarımız sonucunda mil akımlarını önlemek için farklı bir teknikle üretilen ve patentli teknolojiye sahip mil topraklama fırçasını ortaya çıkardık. Burada ki amacımız, bakım maliyetlerinin düşürülmesi ve yerli sermayenin korunmasıydı. Diğer taraftan istenilen ölçülerde mil topraklama fırçasını kısa sürede temin etmek ve yurtdışından daha uygun fiyata almaktı. Yerli yapım olan Sta-Ring ASF mil topraklama bileziği birçok işletmede denenmiş olup, olumlu sonuçlar alınmıştır.

Mil akimi04

Bu fırçanın montajı görüldüğü gibi basit olduğundan her bakımcı rahatlıkla takabilmektedir.

Mil akimi05

Sta-Ring ASF hakkında daha ayrıntılı bilgiyi :   http://www.sta-ring.com/   adresinde bulabilirsiniz.

Mil akımı ve sebep olduğu hasarların erken tespit edilip, gerekli önlemlerin alınmasıyla motorun ve ekipmanlarının zarar görmesinin engellenmesinin yanında, gereksiz üretim duraksamalarından kurtularak makinelerin daha verimli çalışması sağlanır.

Arkadaşlar bakım hakkında her türlü sorunuz için aşağıdaki mail adresime mail atabilirsiniz. Elimden geldiğince sizlere yardımcı olmak isterim. Unutmayalım ki; bilgi paylaşıldığı sürece bilgi olacaktır,  paylaşılmayan bilgiler sır olup, yok olmaya mahkûmdur.

Selçuk KARABAY
Endüstri Mühendisi
email: [email protected]

BearingNews

B&P2024 B&P2024